Gujarat Times

ગુજરાત 16 ઓક્ટોબર 10, 2025 (October 4 - October 10, 2025) ગાંધીનગરઃ મુખ્યમંત્ર ભૂપેન્દ્ર પટેલે રાજ્યની ૮ મહાનગરપાલિકા અને ૧૬ નગરપાલિકાઓને સ્વચ્છતા ક્ષત્ર ઉત્કૃષ્ઠ પ્રદર્ન કર ા બદલ “નિર્ળ ગુજરાત એ ોર્ડ્” અર્ણ કરતા સ્ષ્પણે જણાવ્યું કે, સ્વચ્છતા તના જન ુખાકારીના કામો માટે શહેરો ચ્ચ એ ોર્ મેળ ા માટેની સ્પર્ થા તે ો ધુ ારો કા કર ાની આપણી નેમ ે. મુખ્યમંત્ર ભૂપેન્દ્ર પટેલની અધ્યક્તામાં મહાત્મ મંદિરમાં નિર્ળ ગુજરાત એ ોર્ તરણ મારોહ તેમજ સ્વચ્છ ભારત મિશનની ચિંતન શિબિર ોજાઈ હતી. મુખ્યમંત્રએ સ્વચ્છતા ક્ષત્ર ઉત્કૃષ્ઠ પ્રદર્ન કર ા બદલ “નિર્ળ ગુજરાત એ ોર્ડ્” અને કુલ રૂ. ૧૮.૫ કરોડની પ્રોત્સાહક રકમ એના ત કરી હતી. આ ઉપરાંત “મારુ શહેર, મારું ગૌર અ ાન”ના લોગોનું અના રણ પણ તેમણે ક હતું. મુખ્યમંત્ર ભૂપેન્દ્ર પટેલે નિર્ળ ગુજરાત એ ોર્ મેળ નારી મહાનગરપાલિકાઓ અને નગરપાલિકાઓને અભિનંદન પા તા કહ્ય કે, આ પ્રકારના એ ોર્થી અ ્ય શહેરોને ધુ ારું કામ કર ાનું પ્રોત્સાહન મળે ે . આઝાદી પ ી ાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં દેશવ્યાપી સ્વચ્છતા ઝુંબેશ શરૂ થઈ ે, ત્યારે હે સ્વચ્છતા ૌ નાગરિકોના ંસ્કર અને સ્વભા માં ણાઈ ગઈ ે. સ્વચ્છ ભારત અ ાન, નિર્ળ ગુજરાત મિશન જે ા ધ કા લક્ષ અ ાનોમાં રાજ્ય રકાર મહાનગરપાલિકા-નગરપાલિકાઓને નાણાકી ત તમામ હકાર આપ ા હંમેશા તૈ ાર ે તેમ તેમણે ઉમે હતું. મુખ્યમંત્રએ ધુમાં કહ્યુ હતું કે, એકાત્ માન ાદના પ્રણેતા પંડિત દીનદ ાલ ઉપાધ્યા ની જન્મજં તીથી શરૂ કરીને ુશા નના પ્રણેતા સ્વર્સ્ ાપ્રધાન અટલ બિહારીની ૧૦૦મી જન્મજં તી ુધી દેશભરમાં ‘આત્મનિર્ર ભારત’ માટે હર ઘર સ્વદેશી અ ાન હાથ ધર ામાં આ ી રહ્યુ ે. ાપ્રધાનના આ અ ાનને ફળ બના ા આપણે ઘરમાં ઉપ ોગમાં લે ામાં આ તી દૈનિક ઘર પરાશની ચીજ સ્તઓ સ્વદેશી હો તેના પર ેષ ભાર મૂક ો પડશે. આ પ્રં ગે મુખ્ય િ પંકજ જોષીએ જણાવ્યું હતું કે, ગુજરાતના તત્કલીન મુખ્યમંત્ર અને હાલના ાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની પ્રેરણાથી ગુજરાતના શહેરો સ્વચ્છતા ક્ષત્ર દેશમાં ઉત્કૃષ્ઠ પ્રદર્ન કરી રહ્ય ે. રાજ્યના શહેરને સ્વચ્છ અને નિર્ળ બના ા મુખ્યમંત્ર ભૂપેન્દ્ર પટેલના માર્દર્ન હે ળ શહેરોની ધ હા આપ ામાં આે ે. જેના પરિણામે “ગારબેજ ફ્ર ટી સર્વે્ષણ”માં ગુજરાતના ૨૬ શહેરોને ગારબેજ ફ્ર ર્ટિફિકેટ પ્રાપ્ થું ે. આ મારોહમાં ગાંધીનગરના મે ર મીરાબેન પટેલ, મ પલ એડમિનિસટ્રેનના કમિશનર રેમ્યા મોહન, રાજ્યની મહાનગરપાલિકા અને નગરપાલિકાઓના હોદ્દદારો, અધિકારીઓ અને કર્ચારીઓ ઉપસ્થત રહ્ય હતા. (ગુજરાત ટાઈમ્સ ંકલન) રાજ્યની ૮ મહાનગરપાલિકા અને ૧૬ નગરપાલિકાને “નિર્ળ ગુજરાત એવોર્ડ્” અપા ા ભુજઃ શ્વની તમામ પ્રાચીન ંસ્કૃતિઓમાં હડપ્પીય ંસ્કૃતિનું ધોળા ીરાએ ોનાની ખાણ માન ેઅને તે તમામ હડપ્પીય ાહતોમાંથી ૌથી ધારે ુરક્ષત ે. એનું કારણ ે કે, તેનું નિર્માણ મજબુત પથ્રોમાંથી કર ામાં આું ેઅને ળી ધોળા ીરા જ એ ી ાહત ે કે, તેને ામા ્ય મુલાકાતી પણ માર્દર્ક ગ૨ મજી જા ે. કચ્છ ંગ્રહાલ ના ભાખંડમાં મોટી ંખ્યામાં બૌધ્ધકોની હાજરી ાળા કલાતીર્ ટ્સ્, ુરત તથા કચ્છ ંગ્રહાલ ના ંુક્ ઉપક્રમે ોજાે લા કા ક્રમમાં કલાતીર્ દ્વરા પ્રકાશિત કચ્છની ધરોહર કલા ંપૂટ હેન્ડબૂક તથા કચ્છના લેખક અને ચિંતક' હરેશ ધોળ ા ંપાદિત 'લોકકલા દ્ રામં હજી રા ોડ' કલાગંગોત્ર ગ્રંથ–૨૯નું મોચન કરતાં માંરંભના અધ્યક્ અને ભારત રકારના પુરાતત સર્વે્ષણ ભાગના મહા ામક અને ધોળા ીરા ાહતના ઉત્નનમાં જેમનું મોટું મહામુલુ ોગદાન ેએ ા દુબિરં હ રા તે ધોળા ીરા ાહતની ભુરી ભુરી પ્રં શા કરતાં જણાવ્યું હતું. આ અ રે કચ્છના ૪૧ સ્મરકોના દેશના ધ કલાકારોએ દોરેલા ચિત્ ંપૂટ 'કચ્છની ધરોહર' પ્રદર્નનું ઉદઘાટન પણ મહાનુભા ોના હાથે કર ામાં આવ્યું હતું. કચ્છની માન ંસ્કૃતિના મુળ ધોળા ીરાની હડપ્પીય ં સ્કૃતિમાં જ રહ્ય હો ાનું ેદન કરતા રા તે એ માટેના આધારો પણ આપ્યા હતા. કચ્છના ગ્રામ્ય સ્તરોના મકાનોની બાંધણી, લીંપણકામ, કુંભારી કામ એ અ ો ધોળા ાની દેન હો ાનું પણ એમણે જણા તાં કચ્છમાં હડપ્પીય ટુરીઝમના કા ની ંભા નાઓ વ્યક્ કરતાં જણાવ્યું કે, કચ્છના કોરીક્રિકથી જુની કૂરન, ધોળા ીરા, કાનમેર, શિકારપુરથી ભચાઉ ેક ન ીનાળ ુધી હડપ્પીય પ્ર ા નની શૃખલા કા ી શકા ેઅને આ જ શ્રણીની ૌરાષ્ટની મુખ્ય ત્ણ હડપ્પીય ાહતો ાથે ાંકળી શકા ે. પોતાની આજ ુધીની કારકિરદીનો ંપૂર્ ધોળા ીરા ાહતને આપતાં ધોળા ીરામાં તત ૧૬ ઉત્નન ાથે જોડાે લા રહેલા દુબિરં હજીએ પોતાને કચ્છ તરફ ેષ લગા હો ાનું જણા ી કચ્છની ધોળા ીરા ઉપરાંત બોધ અને ક્ષતપ ાઈટોના ઉત્નન અને કા ની પણ આ શ્યતા વ્યક્ કરી ધરતીકંપ પ ીના કચ્છ ંગ્રહાલ ના ન ીનીકરણની પણ ગતો આપી હતી. મારંભના અતિથિ ેષ કચ્છમિત્ના તંત્ર દીપકભાઈ માંકડે કચ્છની ધરોહર કલાં પૂટ અને 'લોકકલા દ્ રામં હજી રા ોડ' ગ્રંથને આ કાર આપતાં જણાવ્યું હતું કે, ગુજરાત કલા પ્રતિષ્ઠાન તથા કલાતીર્ના માધ્યમથી રમણીકભાઈ ઝાપડી ાએ મોટી ંખ્યામાં કચ્છની કલા, ંસ્કૃતિ અને ઈતિહા ષ ના પ્રકાશિત કરેલા પુસ્કો જ દરે ે કે, કચ્છ પ્રદેશે પોતાના ઈતિહા ને ભૂલ્યો નથી, અને જે પોતાના ઈતિહા ને ન ભૂલે એ જ માનમાં ાચી સિધ્ધિ ાધી શકે ેએું કહી તેમણે આ પ્રકારની તમામ પ્રવૃતિઓમાં કચ્છમિત્નો કા મ હકાર આપ ાની ખાત્ર પણ આપી હતી. મારંભના અ ્ય વ્યક્ત ેષ જાણીતા ઉદ્યગપતિ દેે ન્દ્રભાઈ શાહ, ભુકંપ સમૃ ન ંગ્રહાલ ના ામક ડો. મનોજ પાંડેએ આ અ રે ં ગિક પ્ર ન કર્યાં હતાં. કલાર્તીર્ના અધ્યક્ રમણીક ઝાપડી ાએ કલાતીર્ની પ્રવૃતિઓનો ચિતાર આપતાં આ કા ંશોધકો માટે કેટલું ઉપ ોગી ની ી રહ્યુ ે તેના પ્રમાણ આપ્યાં હતા. તેમણે મોચીત ગ્રંથોની રચનાની પૂ ભૂમિકા આપતાં આ નારા કાર્યોની ગત આપી હતી. આ અ રે ' લોકકલા દ્ રામં હજી રા ોડ' કલાગંગોત્ર ગ્રંથ–૨૯ના ં પાદક હરેશ ધોળ ા તથા કચ્છની ધરોહર કલા ંપૂટ હેન્ડબૂકની રચનામાં હભાગી રહેલા ઈતિહા ંશોધક અને પત્કા૨ નરેશ અંતાણી, કચ્છ ુ ના ાહિત્ય ભાગના અધ્યક્ષ ડો. કાશમીરા મહેતા અને કચ્છના ત ી૨કા૨ અરં દ નાથાણીનુ ેષ મન્માન ઉપસ્થત મહાનુભા ોના હાથે કરાું હતું. હરેશ ધોળ ા તથા કાશ્મ૨ા મહેતાએ નનો પ્રતિભા આપ્યો હતો. કચ્છની જાણીતી ચિત્કાર બેલડી ન ીન તથા બિપીન ોનીનું ગૌર પુરસ્કર મેળ ા બદલ કલાતીર્ દ્વરા ન કરાું હતું. આ અ રે પૂ ાં દ પુષ્દાનભાઈ ગઢ ી, બાબુભાઈ શાહ, રાજ ી પર ારના દે પર ાકોર કુતાં હ જાડેજા, મંચસ્ રહ્ય હતા. રામં હભાઈના પુત્ર મિનાક્ષબહેન પરમાર તથા ભારતેન્દુ પરમાર ેષ ઉપસ્થત રહ્ય હતા. જિલ્લ કલેકટર આનંદ પટેલ, રાજ ના ંગહાલ અને પુરાતત્વ ામક ડો. પંકજ શર્મા અને કચ્છના જાણીતા ઉદ્યગપતિ દીપેશભાઈ શ્રફ પોતાની અ ્ય વ્યસ્તાને કા૨ણે ઉપસ્થત ન રહી શકતાં મારોહને શુભેચ્છા પા ી હતી. (ગુજરાત ટાઈમ્સ ંકલન) કલાતીર્ દ્વરા કચ્છની ધરોહ૨ કલાં પૂટ કચ્છ ંગ્રહા ને અર્ણ કરા ો લાઠીઃ રાજ્યપાલ આચા દે વ્રતજીએ લા ીના દુધાળા ગામ ખાતે પ્રાક ક ક - પ્રક ના શરણે પરીં ાદમાં હભાગી બની પ્રક -પ રણ અને જન આરોગ્ય માટે આશી દરૂપ પ્રાક ક ક અપના ા માટે ખેડૂત ભાઈઓ- બહેનોને પ્રેરિત કર્ય હતા. આ પરીં ાદમાં રાજ્યપાલે જણાવ્યું હતું કે, આજે રા ા ક ખેતીથી જમીન બિન ઉપજા બની ે , જંતુનાશક દ ાઓ અને રા ા ક ખાતરના અતિરેકભર્ય ઉપ ોગના કારણે દેશની જમીનનો ઓર્ેનક કાર્ન ૦.૫ ટકાથી નીચે પહોંચ્યો ે. જેથી ખેડૂતોનું ખેત ઉત્પદન ઉતરોત્તર ઘટી રહ્યુ ે. જમીનને ફરી ફળદ્રુપ અને ઉપજા બના ા માટે પ્રાક ક ક જ એકમાત્ કલ્ ે, ગા આધારિત પ્રાક ક ક થી જમીન પુનઃ જી ત બને ે. તેમણે કહ્યુ કે, ગા નું ગોબર જી ાણુઓનો અને ગૌમૂત્ ખનીજોનો ભંડાર ે. ગા ના એક ગ્રામ ગોબરમાં ૩૦૦ કરોડ ૂક્ષ જી ાણુઓ હો ે. રા ા ક ક થી જળ, જમીન, ાતા રણ પ્રદૂષિત થઈ રહ્યુ ે. ાથે જ જન આરોગ્ય જોખમાઈ રહ્યુ ે. કે ર, ડા ાબિટી , કિડની તની બીમારીઓ ધી ે. ખેતીમાં રા ા ક ખાતર અને જંતુનાશક દ ાઓના ઉપ ોગનો પ્રભા લોકોના આહાર અને આરોગ્ય પર પડી રહ્ય ે. કે ર તની બીમારીઓ ધ ાની ાથે, નાની ના લોકો પણ જી લેણ હાર્ એટેકના ભોગ બની રહ્ય ે. રાજ્યપાલે રા ા ક, જૈ ક અને પ્રાક ક ક નો ભેદ સ્ષ્ કરતા જણાવ્યું હતું કે, ઓર્ેનક ક પ્રાક ક ક થી તદ્ન ભિન્ન ે, જૈ ક ખેતીમાં ઉત્પદન મેળ ા માટે જુદા જુદા ઇનપુટ્સ નાખ ા પડે ે, ઉપરાંત જૈ ક ખેતી મિથેન જે ો ગે પેદા કરી પ રણને નુક ાન કરે ે. ત્યારે પ્રાક ક ક માં જંગલમાં ઝાડ જેમ કુદરતી રીતે હર્યભર્ય હો ે, તે જ દ્ધતોને પ્રાક ક ક અનુ રે ે. રાજ્યપાલે કહ્યુ હતું કે, આજે ાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં પ્રાક ક ક નું રાષટ્રીય મિશન શરૂ થું ે. રાજ્યપાલે પ્રાક ક ક માં પણ દેશભરમાં ગુજરાત નેતૃત્વ કરશે તે ો આશા ાદ પણ વ્યક્ કર્યો હતો. (ગુજરાત ટાઈમ્સ ંકલન) પ્રકૃતિક કૃષિ ખેડૂતો અને જનઆરોગ્ય માટે ફા દારૂપઃ રાજ્યપાલ કચ્છ: કચ્છ કુળદે ી મા આશાપુરાના મુખ્ય સ્થનક માતાના મઢે ઐતિહા ક પતરી રાજપર ારના હનું તં હ જાડેજાના હસ્ત ંપન્ન કર ામાં આ ી હતી. મા આશાપુરાએ પતરીરૂપે ભરપૂર આશી દ આપ્યા હતા. પતરી ના ાદમાં હાઈકોર્નો ચુકાદો જાડેજા હનું તં હજીની તરફેણમાં આવ્યો હતો, તે અનું ધાને આ ંપન્ન થઈ હતી. હનું તં હજીએ ભુજના આઈનામહેલ સ્થત મંદિરેથી ચામર પૂજા કરી, ાતમા નોરતે માતાના મઢ પર ાર ાથે પહોંચ્યા હતા અને ં ધ્યાઆરતીના દર્ન કર્ય હતા. મઢ જાગીરના અધ્યક્ રાજાબા ા ોગેન્દ્રં હજીએ મંદિર પ્રે શદ્વરથી ામૈું કાઢી રાજ ી પર ારને આ કાર આપ્યો હતો. આ મની ારના હનું તં હજીએ ચાચરાકુંડ સ્થત ચાચરાભ ાની મંદિરે શાત્રક્તવિધિ કરા ી ત્યાંથી મુખ્ય મંદિર ુધી ખુલ્લ પગે પરંપરા મુજબ ચાલી ચામર ાત્ર નીકળી હતી. આ ેળાએ મોટી ંખ્યામાં જાડેજા ભા ાત તથા ક્ષત્રિ માજ તના ભા કો જોડા ા હતા. ચામરધારી હનું તં હજીએ માતાજીની આરતી ઉતારી હતી. ત્યારબાદ મંદિરના પૂજારી ચૌહાણ સિદ્રાજં હે માતાજીના જમણે ખભે આ ળ નામની નસ્પતનો ગુચ્છો રાખ્યો હતો. તે પ ી કચ્છ રાજ ી પર ારના હનું તં હજીએ માતાજી મક્ ઝેળી પાથરી પતરીનો પ્ર ાદ માગ્યો હતો. પંદરથી 20 મિનિટના મ બાદ માતાજીએ પતરીનો પ્ર ાદ આપ્યો હતો, પણ ંપૂર્ પતરી જોળીમાં ન પડતાં અને ચારમધારી ોવૃદ હોતાં તેઓએ શ્રમ લે ા માતાજીનાં ચરણોમાં બે ી ગ ા હતા તેમજ હનું તં હજીના ુપુત્ પ્રતાપં હજીએ પતરીનો પ્ર ાદ ઝીલ ા ખોળો પાથર્યો હતો. માતાજીનો ં પૂર્ પતરીનો પ્ર ાદ તેમની ઝોળીમાં પ ો હતો. આ ેળાએ મંદિર પર ર માતાજીના જ ઘોષથી ગુંજી ઊું હતું. પતરી બાદ રાજ ી પર ાર મઢ સ્થત હિંગલાજ માતાજીનાં દર્ન કર ા પહોંચ્યો હતો. હનું તાં હે હ પર ાર રાજાબા ા ોગેન્દ્રં હજીની શુભેચ્છા મુલાકાત લઈ આશી દ લીધા હતા. નારા ણજીભાઈ જાડેજા, મઢ જાગીરના ટ્સ્ટ ખેગારજી જાડેજા, નોદભાઈ ોલંકી, ચત્ભુજભાઈ ભાનુશાલી, મનદીપં હ જાડેજા, અનિરુદ્ધસંહ જાડેજા તના લોકો ઉપસ્થત રહ્ય હતા. માતાના મઢે ઐતિહા ક પતરીવિધિ રાજપરિવારના હનુવંતં હ જાડેજાના હસ્ત ંપન્